Έγκαιρη διάγνωση. “Πότε θα πρέπει να μιλήσω σε ειδικό; και από πού να ξεκινήσω;”

Μια από τις πιο συνηθισμένες ερωτήσεις που δέχομαι στα χρόνια της εμπειρίας μου είναι: “Μπορεί ο Αυτισμός να εντοπιστεί από την γέννηση ή με προγεννητικό έλεγχο;”

 Ο Αυτισμός, εάν υποθέσουμε ότι υπάρχει ως πιθανότητα από την γέννηση, ή ακόμη και από τη σύλληψη του παιδιού, δεν μπορεί να φανεί ως σύνολο ειδικών συμπεριφορών, προτού το παιδί φτάσει στην ηλικία όπου εκφράζονται φυσιολογικά οι γνωστικές του ικανότητες. Αυτή η ηλικία ποικίλει από 18 μηνών ως 3 ετών -ανάλογα με τους θεωρητικούς- και είναι η ηλικία όπου κατασκευάζεται μια «θεωρία του νου» του εαυτού του και του άλλου. Είναι δηλαδή η ηλικία όπου αναπτύσσεται η ικανότητα να αναπαρασταθούν οι ψυχικές καταστάσεις του άλλου και να αποδοθούν στον άλλο προθέσεις και επιθυμίες.Η διάγνωση του Αυτισμού γίνεται συνήθως στα 2.5-3 χρόνια, καθώς τότε οι γονείς αρχίζουν να αντιλαμβάνονται ότι υπάρχουν προβλήματα στην φυσιολογική γνωστική και ψυχολογική ανάπτυξη του παιδιού.

_avgo

Είναι αδιαμφισβήτητο ότι τα πρώτα χρόνια ενός μωρού στην οικογένεια, συνοδεύονται από ευτυχισμένες στιγμές, πολλή χαρά και προσμονή για την εξέλιξή του. Οι γονείς παρατηρούν συμπεριφορές και χαρακτηριστικά της εξέλιξης, όπως ο λόγος, και τις περισσότερες φορές  τα αποδίδουν ελλείψεις στην ιδιαίτερη προσωπικότητα του βρέφους ή του νηπίου, σε χαρακτηριστικά προγόνων (δικά τους, παππούς, γιαγιά) και συγγενών: “και ο μπαμπάς του αργά μίλησε, δεν πειράζει”.

Στην σύγχρονη όμως εποχή, με τον αυτισμό να έχει αναγνωριστεί ως κατηγορία και να κάνει πλέον έντονη την παρουσία του ως αναπτυξιακή διαταραχή, η πρόληψη είναι σημαντική και αναγκαία. Η λέξη κλειδί εδώ είναι η παρατήρηση. Ας παρατηρήσουμε το βρέφος μας, χωρίς άγχος και πανικό και ας είμαστε έτοιμοι να απευθυνθούμε σε ειδικούς, ξεκινώντας από τον παιδίατρο.

Τι θα πρέπει λοιπόν να παρατηρούμε στο παιδί μας και τι θα πρέπει να μας κινητοποιήσει;

Μερικές από τις συμπεριφορές που θα ήταν καλό να μας κινητοποιήσουν είναι οι εξής:

  • Το να μην προσελκύει την προσοχή μας, για παράδειγμα, προκειμένου να δείξει ένα παιχνίδι ή κάτι που συμβαίνει στο σπίτι. Η προσέλκυση από το βρέφος ή νήπιο της προσοχής μας ή των άλλων σε αντικείμενα ή καταστάσεις είναι μια λειτουργία που συνδέεται άμεσα με την θεωρία του νου
  • Η δυσφορία και η αντίσταση σε αλλαγές, είτε αυτές αφορούν στον χώρο του, είτε στο πρόγραμμά του
  • Παίζει συνέχεια το ίδιο παιχνίδι και με τον ίδιο τρόπο, επαναλαμβάνει δραστηριότητες, έχει εμμονή με την σειρά (για παράδειγμα να τοποθετεί με συγκεκριμένη σειρά τα αυτοκινητάκια του)
  • Παρουσιάζει σημαντικές δυσκολίες στην κοινωνική αλληλεπίδραση και επικοινωνία ακόμη και με την μητέρα ή τα αδέλφια του. Δείχνει αδιάφορο, αποφεύγει την βλεμματική και σωματική επαφή, δείχνει να μην ακούει
  • Παρουσιάζει συμπεριφορές όπως: τσίμπημα, δάγκωμα, κλωτσιές, να βάζει στο στόμα του αντικείμενα που δεν τρώγονται, να αυτοτραυματίζεται.
  • Σημαντική καθυστέρηση στην ανάπτυξη του λόγου (που συνοδεύεται όμως και από τις παραπάνω κοινωνικές/συναισθηματικές  δυσκολίες) ή σταδιακή μείωση του λόγου ενώ αυτός έχει ήδη κάνει την εμφάνισή του.

Εφόσον λοιπόν παρατηρούμε κάποιες από αυτές τις συμπεριφορές σε βαθμό που δημιουργούν σοβαρές δυσκολίες στην κοινωνική προσαρμογή του παιδιού και στην σχέση του μαζί μας, θα πρέπει να απευθυνθούμε στον παιδίατρο προκειμένου να γίνει μια πρώτη εκτίμηση και να δοθούν κατευθυντήριες γραμμές. Καλό θα ήταν να κρατούμε ένα ημερολόγιο συμπεριφορών  που μας έχουν προβληματίσει. Ο παιδίατρος με την σειρά του θα παραπέμψει τους γονείς σε περαιτέρω διερεύνηση εάν το κρίνει απαραίτητο.

Προκειμένου να γίνει διάγνωση του  αυτισμού είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι χρειάζεται η συνδρομή μιας διεπιστημονικής ομάδας ειδικοτήτων, συνήθως υπό την καθοδήγηση παιδοψυχιάτρου. Σε αυτήν την ομάδα συνήθως συμμετέχουν: παιδιάτρος/αναπτυξιολόγος, παιδοψυχολόγος, ειδικός παιδαγωγός, λογοθεραπευτής και εργοθεραπευτής.

Εδώ θα ήθελα να τονίσω την αξία της διεπιστημονικής προσέγγισης, καθώς ο αυτισμός είναι μια ιδιαίτερα περίπλοκη αναπτυξιακή διαταραχή και ιδιαίτερα του ρολου του παιδοψυχιάτρου ακόμη και αν για πολλούς γονείς η επίσκεψη σε παιδοψυχίατρο συνεχίζει να αποτελεί ταμπού ακόμη και στις μέρες μας. Ως θεραπεύτρια σας προτρέπω να μην υποτιμήσετε την ειδικότητα αυτή στην αγωνία σας, για παράδειγμα, να μιλήσει το παιδί σας. Πρέπει να γνωρίζετε ότι εάν δεν αναπτυχθούν σωστά λειτουργίες που διευκολύνουν την ψυχοσυναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη, η ανάπτυξη του λόγου δυσχεραίνει σημαντικά.

Οι διεπιστημονικές διαγνώσεις, προκειμένου να επωφεληθείτε από θεραπευτικές υπηρεσίες (λογοθεραπεία, εργοθεραπεία) και εκπαιδευτικά πλαίσια (Τμήματα Ένταξης, Παράλληλη Στήριξη, Ειδικά Σχολεία), γίνονται από Ιατροπαιδαγωγικά Κέντρα, Παιδοψυχιατρικές Κλινικές, ΚΕΔΔΥ (Κέντρα Διαφοροδιάγνωσης, Διάγνωσης και Υποστήριξης) καθώς και από ιδιώτες Παιδοψυχιάτρους και Αναπτυξιολόγους.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s