Pica ή Αλλοτριοφαγία

mud-puddles-624x468

Η Pica ή αλλοτριοφαγία είναι ένα συνηθισμένο διατροφικό πρόβλημα στα παιδιά με αυτισμό και αφορά στην βρώση ακατάλληλων πραγμάτων που δεν είναι φαγητό. Είναι συχνό φαινόμενο, πολλά μωρά και μικρά νήπια να βάζουν αντικείμενα στο στόμα τους, μια συμπεριφορά που τα βοηθά να μάθουν, να εξερευνήσουν και να κατανοήσουν το περιβάλλον τους. Τα περισσότερα παιδιά ξεπερνούν αυτήν την συνήθεια στους 18 μήνες. Όταν όμως αυτό εξακολουθεί να συμβαίνει αρκετά αργότερα απο αυτήν την ηλικία, τότε ίσως μιλάμε για το ζήτημα της pica.

Τί “αρέσει” όμως στα παιδιά με pica να τρώνε ή να βάζουν στο στόμα τους;

Κέρματα, σκόνη, κλωστές, τρίχες, πετραδάκια, μπογιά απο τον τοίχο, σαπούνι, μικρά κομμάτια lego, πλαστελίνη, κ.α

Τα περισσότερα παιδιά με pica παραμένουν υγιή, όμως πρόκειται για μια συμπεριφορά υψηλού ρίσκου. Τα παιδιά μπορεί να εμφανίσουν

  • μολύνσεις στο στόμα, στο στομάχι ή στο έντερο
  • διατροφικά προβλήματα
  • μεγάλη συγκέντρωση μολύβδου στο αίμα όταν τρώνε πράγματα όπως χρώματα τοίχου
  • προβλήματα στα δόντια

Τι μπορεί όμως να προκαλέσει Pica σε παιδιά με αυτισμό ή άλλες αναπτυξιακές διαταραχές;

Η πιο συνηθισμένη αιτία είναι η αισθητηριακή ανατροφοδότηση. Τα παιδιά τρώνε ακατάλληλα πράγματα προκειμένου να νιώσουν αισθητηριακή ευχαρίστηση.

Κάποια παιδιά δεν μπορούν να διακρίνουν τί τρώγεται και τί δεν τρώγεται.

Υπάρχει περίπτωση να έχουν χαμηλά επίπεδα σιδήρου ή ψευδάργυρου. Σε αυτήν την περίπτωση μπορούμε να βοηθήσουμε με συμπληρώματα βιταμινών, πάντα μετά απο τις απαραίτητες ιατρικές εξετάσεις και με την καθοδήγηση του παιδιάτρου. Πρέπει να έχουμε υπόψη μας οτι η αντιμετώπιση της pica είναι επιτυχής όταν

  • Διενεργούνται ιατρικά τεστ προκειμένου να διερευνηθούν οι συγκεκριμένες διατροφικές ανάγκες του παιδιού.
  • Γίνονται συμπεριφορικές εκτιμήσεις απο ειδικούς ψυχικής υγείας. Οι εκτιμήσεις αυτές  μπορούν να βοηθήσουν στην κατανόηση της pica και στην υιοθέτηση των κατάλληλων παρεμβάσεων.

Ενδείξεις pica

  • Βάζει συχνά μικρά αντικείμενα στο στόμα του
  • Οι εκπαιδευτικοί ή οι άνθρωποι που προσέχουν το παιδί στο σπίτι εκφράζουν ανησυχίες για pica.
  • Δεν μπορεί να ξεχωρίσει αυτό που τρώγεται απο αυτό που δεν τρώγεται
  • Βρίσκουμε αντικείμενα (που δεν τρώγονται) στις κενώσεις του.
  • Ψάχνει να βρει αντικείμενα για να βάλει στο στόμα
  • Τρώει φαγητό από το πάτωμα ή απο τα σκουπίδια

Εκτός απο το να απευθυνθούμε στο παιδίατρο και στον ειδικό θεραπευτή του παιδιού μας προκειμένου να συνεργαστούμε σαν ομάδα για την αντιμετώπιση της pica, είναι καλό να γνωρίζουμε κάποιες παρεμβάσεις που μπορούμε σαν οικογένεια να κάνουμε στο σπίτι.

  • Κρατάμε μια λίστα των αντικειμένων που το παιδί βάζει στο στόμα του. Μοιραζόμαστε αυτήν την λίστα με τον παιδίατρο, τους εκπαιδευτικούς και τους θεραπευτές.
  • Κρατάμε ένα ημερολόγιο συμπεριφοράς pica. Έτσι μπορούμε να κατανοήσουμε την συχνότητα της συμπεριφοράς.
  • Κρατάμε μια λίστα με τα μέρη αλλά και με τις καταστάσεις όπου το παιδί βάζει αντικείμενα στο στόμα του, έτσι ώστε να διερευνήσουμε αν κάτι του προκαλεί άγχος ή αισθητηρικό φόρτο
  • Προσπαθούμε να απομακρύνουμε τα αντικείμενα που βάζει στο στόμα του απο το οπτικό του πεδίο. Σκουπίζουμε συχνά, εφόσον επιλέγει να βάζει στο στόμα του σκόνη και τρίχες.
  • Εμπλουτίζουμε το περιβάλλον του παιδιού με δραστηριότητες και πράγματα που του αρέσουν και το απομακρύνουν απο συμπεριφορές pica.
  • Σε συνεργασία με τον θεραπευτή διδάσκουμε δεξιότητες για την επίγνωση κινδύνου, καθώς και τί τρώγεται και τί οχι.

Και κάποιες πιο πρακτικές ιδέες…

  • Εμποδίζουμε

Αυτό γίνεται όταν βάζουμε το χέρι μας επάνω στο χέρι του παιδιού την στιγμή που ετοιμάζεται να βάλει το αντικείμενο στο στόμα του (το μπλοκάρουμε). Είναι σημαντικό πώς και πότε βάζουμε το εμπόδιο. Αυτό θα πρέπει να γίνει μόλις ετοιμάζεται να εκδηλωθεί η συμπεριφορά, με ηρεμία, σταθερότητα και αποφασιστικότητα. Χρησιμοποιούμε όσο το δυνατόν λιγότερη δύναμη.  Ο τρόπος αυτός είναι σε πολλές περιπτώσεις αποτελεσματικός, όμως σε περίπτωση που το παιδί εκδηλώσει έκρηξη θυμού (ιδιαίτερα στην αρχή), συζητούμε με τον θεραπευτή τον χειρισμό της συγκεκριμένης παρέμβασης.

  • Ανάπτυξη δεξιοτήτων

Μαθαίνουμε στο παιδί να ξεχωρίζει βρώσιμα από μη βρώσιμα αντικείμενα. Μπορούμε να ζητήσουμε από το παιδί να καθήσει στο τραπέζι και να βάλουμε μπροστά του το πιάτο του, επάνω σε ένα όμορφο σουπλά. Βάζουμε στο τραπέζι κάποια απο τα αντικείμενα που συνηθίζει να βάζει στο στόμα. Βάζουμε στο πιάτο ένα αγαπημένο του φαγητό. Επιβραβεύουμε το παιδί όταν φάει το φαγητό του και δεν βάλει τα αντικείμενα pica στο στόμα του (discrimination training).

  • Συχνά σνακς

Έχουμε διαθέσιμο ένα σνακ σε προγραμματισμένη βάση (πχ κάθε 1 ώρα). Λέμε στο παιδί οτι μπορεί να φάει το σνακ, χωρίς να το πιέσουμε να το φάει. Έτσι πιο συχνά διαθέσιμα σνακς δίνουν στο παιδί περισσότερες επιλογές από το να φάει ενα ανεπιθύμητο αντικείμενο.

  • Επιβράβευση

Επιβραβεύουμε με ένα παιχνίδι στις περιπτώσεις που το παιδί δεν βάλει στο στόμα του ένα ανεπιθύμητο αντικείμενο για μεγάλο διάστημα μέσα στην ημέρα.

  • Ανάπτυξη θετικών συμπεριφορών

Του μαθαίνουμε συμπεριφορές όπως το να πάρει ένα αντικείμενο pica και να το πετάξει στα σκουπίδια ή να το επιστρέψει στην θέση του.

Το κείμενο αυτό έχει ενημερωτικό χαρακτήρα. Είναι αναγκαίο οι προτεινόμενες παρεμβάσεις να γίνονται πάντα σε συννενόηση με τον θεραπευτή. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις pica η παρέμβαση γίνεται αποκλειστικά από τον  θεραπευτή και συνεχίζει στο οικογενειακό πλαίσιο με την καθοδήγησή του.

Οι συγκεκριμένες προτάσεις έχουν συμπεριφορικό χαρακτήρα ο οποίος είναι θεμιτός σε καταστάσεις όπου χρείαζονται άμεσες παρεμβάσεις και λύσεις. Είναι σημαντικό όμως να μην απομονώνουμε τον συμπεριφορικό τους χαρακτήρα και να τις εντάσσουμε σε ένα πιο ευέλικτο πλαίσιο, όπου στο κέντρο θα παραμένει το παιδί και όχι η εξάλειψη της συμπεριφοράς του.

Πηγές:

https://www.autism.org.uk/

https://www.autismspeaks.org/

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s