Όχιιιι, με τίποτα!!

Τα προβλήματα διατροφής είναι ένα πολύ συχνό φαινόμενο στα μικρά παιδιά. Πρόκειται για ένα πολύπλοκο ζήτημα που συνδέεται στενά με την αναπτυξιακή πορεία του παιδιού καθώς αυτή είναι που καθορίζει τις στοματικές-κινητικές του δεξιότητες. Αισθητηριακές παράμετροι, όπως τί γεύση έχει, πως μυρίζει, τί υφή έχει το φαγητό αλλά και οι προσωπικές εμπειρίες (καλές ή άσχημες), παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο στις διατροφικές συνήθειες. Τα προβλήματα αυτά συνήθως ξεπερνιούνται καθώς το παιδί μεγαλώνει, στα παιδιά με αυτισμό όμως τα πράγματα είναι, ως συνήθως (!) λίγο πιο περίπλοκα.

Έρευνες δείχνουν ότι 69% των παιδιών που βρίσκονται στο αυτιστικό φάσμα, αρνούνται να δοκιμάσουν καινούργια φαγητά, ενώ 49% αυτών έχει συγκεκριμένες στερεοτυπίες που αφορούν στις διατροφικές τους συνήθειες.

Είναι ενδιαφέρον ότι  οι πληροφορίες που παίρνουμε για την διατροφή από την γέννηση μέχρι τον πρώτο χρόνο είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Αυτές μας δείχνουν το ταπεραμέντο του βρέφους αλλά και πώς οι αρχικές διατροφικές συνήθειες συνδέονται με τα μετέπειτα διατροφικά προβλήματα. Έτσι, για παράδειγμα, τα παθητικά νήπια, αυτά που δεν έχουν πολλές διατροφικές απαιτήσεις, μπορούν να εμφανίσουν προβλήματα pica, δηλαδή να τρώνε μη βρώσιμα αντικείμενα. Επίσης, με ανάπτυξη pica συνδέονται και οι δυσκολίες στον θηλασμό. Η υπόθεση και για τις δύο αυτές περιπτώσεις είναι ότι αυτές οι συμπεριφορές συνδέονται με περιορισμένη πρόσληψη στοματικών ερεθισμάτων. Το αισθητηριακό κομμάτι είναι λοιπόν ιδιαίτερα σημαντικό.

Και είναι αλήθεια οτι  από όλες τις αισθήσεις, η υφή είναι εκείνη που έχει την μεγαλύτερη σημασία για την επιλογή του φαγητού, πράγμα που υποδηλώνει ότι σε πολλά παιδιά με αυτισμό υπάρχουν θέματα στοματικής απτικής ευαισθησίας, άρα και αμυντικότητας. Η εμφάνιση, η γεύση και η μυρωδιά είναι επίσης καθοριστικοί παράγοντες.

healthy_eating_charly-clements

Πότε όμως ξεκινούν οι διατροφικές παραξενιές στο αυτισμό να μετατρέπονται σε  προβλήματα;

  • Όταν το παιδί αρχίζει να χάνει βάρος ή να δείχνει σημάδια κακής υγείας.
  • Αν το παιδί έχει έναν πολύ περιορισμένο αριθμό τροφικών ομάδων στην διατροφή του.
  • Όταν η ώρα του φαγητού γίνεται ιδιαίτερα επιβαρυντική και προκαλεί στρες στο παιδί.

Ας ξεκινήσουμε όπως πάντα με προσεκτική παρατήρηση…

  • Ας κρατήσουμε σημειώσεις για το τί τρώει το παιδί μας, πόσο τρώει, τί αρνείται πεισματικά να φάει, πώς συμπεριφέρεται κατά τη διάρκεια του φαγητού.
  • Παρατηρείται επίσης, ότι οι δυσκολίες γενικά στην συμπεριφορά μπορεί να δημιουργήσουν πρόσθετες δυσκολίες στην διατροφική συμπεριφορά. Μήπως το παιδί μας κατάλαβε ότι η αρνητική συμπεριφορά και ο θυμός του επιτρέπουν να ξεφεύγει από καταστάσεις που δεν του αρέσουν; Μήπως η αρνητική του συμπεριφορά κατά την διάρκεια του φαγητού, ενισχύθηκε κατά λάθος από εμάς; Για παράδειγμα, αν ξεφεύγοντας από το φαγητό πηγαίνει να παίξει, είναι πολύ πιθανό να υιοθετήσει αυτό το μοντέλο συμπεριφοράς ώστε να παίζει συχνότερα.
  • Μήπως η δυσκολία του παιδιού μας στην κατανόηση του λόγου κάνουν τις διατροφικές του δυσκολίες πιο πολύπλοκες; Αν το παιδί έχει δυσκολίες στην συγκέντρωση και στο να ακολουθεί κανόνες και υποδείξεις, τότε είναι πιθανό να δυσκολεύεται να καταλάβει τί περιμένουμε από αυτό κατά τη διάρκεια του φαγητού.

Και μερικές πρακτικές ιδέες!

Διαμορφώνουμε ένα διατροφικό πρόγραμμα (ρουτίνα). Προσπαθούμε το παιδί μας να τρώει στο ίδιο μέρος και την ίδια ώρα. Έτσι υπάρχει μια αίσθηση προβλεψιμότητας που δημιουργεί ασφάλεια και μειώνει το άγχος.

Αποφεύγουμε τα σνακ και το τσιμπολόγημα. Το να υπάρχουν διαθέσιμα σνακ όλη μέρα, όπως είναι φυσικό μειώνει την όρεξη, αυξάνει τις θερμίδες και μειώνει την διάθεση για δοκιμή καινούργιων φαγητών. Καλό είναι να ορίσουμε έναν ορισμένο αριθμό φαγητού και σνακ για όλη την μέρα. Σε αυτό θα πρέπει να βοηθήσουν και η ευρύτερη οικογένεια και το σχολείο.

Μειώνουμε τον χρόνο γεύματος. Συνήθως τα παιδιά τελειώνουν το φαγητό τους μέσα σε 30 λεπτά. Μειώνουμε λοιπόν τον χρόνο φαγητού σε 15-30 λεπτά. Στο τέλος του γεύματος, αποσύρουμε όλο το φαγητό και προτρέπουμε το παιδί να ασχοληθεί με άλλες δραστηριότητες.

Περιορίζουμε ό,τι διασπά την προσοχή του. Η τηλεόραση ή το tablet μπορούν να διασπάσουν την προσοχή από το φαγητό. Το παιδί πρέπει να τρώει αναπόσπαστο.

Αφήνουμε το παιδί μας να πάρει μέρος στην προετοιμασία του φαγητού. Προτρέπουμε το παιδί να μας βοηθήσει στην προετοιμασία του γεύματος, ακόμη και αν δεν φάει συγκεκριμένες τροφές. Έτσι, το αφήνουμε να πειραματιστεί με νέες υφές, χρώματα και ίσως γεύσεις που πιθανόν να το κάνουν πιο δεκτικό στην δοκιμή.

Υιοθετούμε θετικές διατροφικές ρουτίνες και συμπεριφορές. Τα παιδιά μαθαίνουν μέσα από την παρατήρηση και στα οικογενειακά γεύματα τα παιδιά μπορούν να υιοθετήσουν σωστές (ή μη) διατροφικές συμπεριφορές. Ας κάνουμε την ώρα του φαγητού ευχάριστη και ας μην επικεντρωνόμαστε στο να πιέσουμε το παιδί να φάει με κάθε τρόπο.

Προσπαθούμε να αγνοήσουμε τις αρνητικές συμπεριφορές. Δύσκολο, αλλά ας αγνοήσουμε και «υποτιμήσουμε» με τον τρόπο μας, συμπεριφορές όπως το να φτύνει, να πετάει ή να αρνείται πεισματικά το φαγητό. Με το να εμπλεκόμαστε ή να δίνουμε σημασία, ενισχύουμε αυτές τις αρνητικές συμπεριφορές.

Ενισχύουμε τις θετικές συμπεριφορές. Επαινούμε και επιβραβεύουμε το παιδί όταν πλησιάσει το καινούργιο φαγητό ή όταν το δοκιμάσει. Οι επιβραβεύσεις μας θα πρέπει να είναι άμεσες ώστε το παιδί μας να τις συνδέσει εύκολα με την θετική του συμπεριφορά.

Ας έχουμε στο μυαλό μας ότι ο αυτισμός είναι ένας διαφορετικός τρόπος έκφρασης. Τον σεβόμαστε για να μας σεβαστεί και εκείνος μέσα από το παιδί μας. Αυτό σημαίνει ότι δίνουμε χώρο στις περίεργες διατροφικές του συνήθειες, τις αποδεχόμαστε και προσπαθούμε να τις εμπλουτίσουμε ΜΟΝΟ όταν αυτές δημιουργούν (ή θα δημιουργήσουν) προβλήματα υγείας στο παιδί μας. Κάθε παιδί είναι μια διαφορετική οντότητα, με διαφορετική προσωπικότητα και η προσέγγισή μας θα πρέπει πάντα να είναι προσαρμοσμένη στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του. Το άρθρο αυτό αποτελεί έναν πρώτο οδηγό και στόχος του είναι να γεννηθούν καινούργιες ιδέες και παρεμβάσεις για να αντιμετωπίσουμε τις παραξενιές αυτών των ιδιαίτερων πλασμάτων, όταν αυτές χρειάζονται αντιμετώπιση.

Πηγές:

 

 

 

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s