Αυτισμός και προβλήματα ύπνου

Τα προβλήματα στο ύπνο είναι ένα αρκετά συχνό φαινόμενο στα παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα του Αυτισμού. Οι  θεραπευτικές όμως παρεμβάσεις και η αντιμετώπιση  είναι εξαιρετικά δύσκολες καθώς η  παθοφυσιολογία του Αυτισμού καθώς και τα προβλήματα που συνδέονται με τον ύπνο δεν έχουν πλήρως διερευνηθεί.

Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες η συχνότητα προβλημάτων στο ύπνο για τα παιδιά με αυτισμό είναι 87% (Liu et al., 2006), ενώ 57.6% των οικογενειών παιδιών με αυτισμό ανέφεραν προβλήματα στον ύπνο σε σύγκριση με 12.5% οικογενειών τυπικά αναπτυσσόμενων παιδιών (Souders et al., 2009).

Τα προβλήματα που συνήθως αναφέρονται έχουν να κάνουν με :

  1. αργοπορία στον ύπνο.
  2. μειωμένη απόδοση ύπνου.
  3. δυσκολία στην διατήρηση του ύπνου κατά την διάρκεια της νύχτας με μεγάλα σε διάρκεια ξυπνήματα.
  4. μειωμένη διάρκεια ύπνου.

Είναι βέβαια αναμενόμενο τα προβλήματα ύπνου των παιδιών με αυτισμό να επηρεάζουν άμεσα τις οικογένειές τους. Οι οικογένειες παιδιών με αυτισμό και προβλήματα ύπνου παρουσιάζουν χαμηλή ποιότητα και ποσότητα ύπνου και επακόλουθα υψηλά επίπεδα άγχους . H ποιότητα ζωής τους λοιπόν επηρεάζεται άμεσα και δραματικά.

Αυτά όμως που επηρεάζονται άμεσα απο τα προβλήματα ύπνου τους είναι τα ίδια τα παιδιά με αυτισμό. Η προσοχή και οι εκτελεστικές λειτουργίες είναι τομείς που οι διαταραχές ύπνου επηρεάζουν ιδιαίτερα . Αν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα οι δυσκολίες αυτές δρουν σωρευτικά και μπορούν να οδηγήσουν σε αγχώδεις διαταραχές αλλά και σε προβλήματα συμπεριφοράς καθώς εντείνουν τις ήδη υπάρχουσες δυσκολίες στην αλληλεπίδραση και την επικοινωνία.

Η διαχείριση των προβλημάτων ύπνου στα παιδιά με αυτισμό είναι ιδιαίτερα δύσκολη για γονείς και θεραπευτές. Η έλλειψη επιστημονικής γνώσης σχετικά με τις αιτίες που προκαλούν τις διαταραχές αυτές, κάνουν την αντιμετώπισή τους ακόμη πιο πολύπλοκη. Ας δούμε παρακάτω μερικές παρεμβάσεις που μπορούν να γίνουν από τους γονείς με την καθοδήγηση των θεραπευτών του παιδιού τους και αφορούν στην υγιεινή του ύπνου.

Υγιεινή Ύπνου

Ο όρος “υγιεινή” στην περίπτωση αντιμετώπισης διαταραχών του ύπνου, δεν συνδέεται βέβαια με την καθαριότητα . Περιλαμβάνει:

1.  την βελτίωση του χρονοδιαγράμματος του ύπνου,

2. τη δημιουργία ρουτινών για την ώρα του ύπνου,

3. την μείωση πολλαπλών ερεθισμάτων και

4. γενικότερα την βελτίωση του περιβάλλοντος ύπνου του παιδιού (Jan et al., 2008, Vriend et al., 2011).

Συγκεκριμένα,  μερικές αλλαγές στις συνήθειες υγιεινής ύπνου μπορούν να εξασφαλίσουν καλύτερο ύπνο στο παιδί με αυτισμό.

  1. το περιβάλλον του ύπνου Το δωμάτιο του παιδιού θα πρέπει να είναι σκοτεινό, ήσυχο και δροσερό. Καθώς τα παιδιά με αυτισμό έχουν σε πολλές περιπτώσεις αισθητηριακές ευαισθησίες, το περιβάλλον θα πρέπει να είναι σχετικά προσαρμοσμένο.
  2. ρουτίνες για την ώρα του ύπνου Η ρουτίνες αυτές θα πρέπει να είναι αναμενόμενες, σύντομες (20-30 λεπτά) και να περιλαμβάνουν χαλαρωτικές δραστηριότητες όπως, το διάβασμα μιας αγαπημένης ιστορίας ή χαλαρωτική μουσική. Καλό είναι να έχουμε απομακρύνει από το δωμάτιο κάθε ηλεκτρονική συσκευή.
  3. χρονοδιάγραμμα ύπνου και ξυπνήματος Θα πρέπει να τηρούνται αυστηρά οι ώρες ύπνου και ξυπνήματος ακόμη και το σαββατοκύριακο. Η σταθερότητα και η προβλεψιμότητα είναι απαραίτητες έννοιες για το αυτιστικό παιδί γιατί του δημιουργούν ασφάλεια.
  4. το παιδί είναι καλό να κοιμάται μόνο του Είναι πολύ σημαντικό για το παιδί να μάθει να κοιμάται χωρίς την παρουσία ενός γονέα. Όλοι μας μπορούμε να ξυπνήσουμε το βράδυ αλλά γρήγορα προσαρμοζόμαστε και ξανα-κοιμόμαστε. Έτσι εάν το παιδί χρειάζεται έναν γονέα προκειμένου να κοιμηθεί, θα τον χρειαστεί και πάλι στα νυχτερινά του ξυπνήματα.
  5. ήπια άσκηση Η σωματική άσκηση κατά την διάρκεια της ημέρας συμβάλει σε έναν πιο βαθύ ύπνο. Θα πρέπει όμως να είμαστε προσεκτικοί ώστε η άσκηση να μην γίνεται κοντά στην ώρα του ύπνου καθώς σε αυτήν την περίπτωση το παιδί θα βρίσκεται σε ένταση.
  6. αποφυγή καφεΐνης Είναι καλό να αποφεύγουμε την καφεΐνη όταν πλησιάζει η ώρα του ύπνου. Η καφεΐνη δεν βρίσκεται μόνο στον καφέ, αλλά και στο τσάι, την σοκολάτα και σε κάποια ανθρακούχα ροφήματα.

Έτσι λοιπόν, είναι θεμιτό οι γονείς να διαμορφώσουν και να διατηρήσουν καινούργιες συνήθειες για την ώρα του ύπνου. Η πειθαρχία και η συνέπεια είναι βασικά στοιχεία στην εκτέλεση αυτών των νέων συνηθειών. Οι γονείς ενός παιδιού με αυτισμό και προβλήματα ύπνου είναι ιδιαίτερα επιβαρυμένοι και κουρασμένοι συναισθηματικά και πολλές φορές η τήρηση από μέρους τους ενός αυστηρού χρονοδιαγράμματος γίνεται πολύ δύσκολη υπόθεση. Χρειάζεται να δώσουν χρόνο στον εαυτό τους και να συνεργάζονται στενά με τους θεραπευτές του παιδιού τους προκειμένου να δουν θετικά αποτελέσματα στην ποιότητα του ύπνου του  και κατά συνέπεια στην ποιότητα ζωής της οικογένειά τους.

Στον παρακάτω σύνδεσμο θα διαβάσετε την ιστορία μιας μητέρας παιδιού με αυτισμό σχετικά με τα προβλήματα ύπνου που ο γιος της αντιμετωπίζει.

https://themighty.com/2016/07/helping-our-son-on-the-autism-spectrum-to-sleep-at-night/

Πηγές:

https://www.autismspeaks.org/family-services/health-and-wellness/sleep

http://www.medscape.com/viewarticle/871443

Jan, J.E., Owens, J.A., Weiss, M.D., Johnson, K.P., Wasdell, M.B., Freeman, R.D., & Ipsiroglu, O.S. (2008). Sleep hygiene for children with neurodevelopmental disabilities. Pediatrics, 122(6), 1343–1350.

Liu, X., Hubbard, J.A., Fabes, R.A., & Adam, J.B. (2006). Sleep disturbances and correlates of children with autism spectrum disorders. Child Psychiatry and Human Development, 37(2), 179–91.

Souders, M.C., Mason, T.B., Valladares, O., Bucan, M., Levy, S., Mandell, D.S., hellip; Pinto-Martin, J. (2009). Sleep behaviors and sleep quality in children with autism spectrum disorders. Sleep, 32(12), 1566–1578.

Advertisements

Πρώιμη Κοινωνική Παρέμβαση βασισμένη στο project PACT (Pre-school Autism Communication Trial)

Η μέθοδος PACT είναι μία θεραπευτική παρέμβαση που σχεδιάστηκε από ερευνητές των Πανεπιστημίων Manchester και Newcastle σε συνεργασία με  Ινστιτούτα και Κλινικές. Πρόκειται για μία προσέγγιση με ισχυρό θεωρητικό υπόβαθρο που έχει στο κέντρο της την δυάδα γονιού-παιδιού. Ο γονιός παίρνει δηλαδή τον ρόλο του θεραπευτή προκειμένου να ενισχύσει τις κοινωνικές δεξιότητες του παιδιού του. Οι επιστημονικές αρχές του PACT βασίζονται σε έρευνες  που έχουν γίνει στα πεδία της προ-γλωσσικής κατάκτησης, της ανάπτυξης του λόγου και της πραγματολογίας και απευθύνεται σε παιδιά με διαταραχές στην ανάπτυξη του λόγου. Οι παρεμβάσεις γίνονται στους τομείς της μοιρασμένης προσοχής, της προφορικής κατανόησης και της λειτουργικής (με πρόθεση) επικοινωνίας.

Η λογική του PACT βασίζεται σε αποτελέσματα ερευνών που δείχνουν ότι τα παιδιά με ΔΑΦ (Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος) χρειάζονται ένα είδος αλληλεπίδρασης προσαρμοσμένο στο δικό τους ιδιαίτερο στυλ κοινωνικής επικοινωνίας. Η παρέμβαση έγινε σε παιδιά με τυπικό αυτισμό τύπου Kanner όμως έχει σχεδιαστεί για όλα τα μικρά παιδιά (2-6 χρόνων) που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού, είτε βρίσκονται σε προ-γλωσσικό στάδιο, είτε στα αρχικά στάδια ανάπτυξης του λόγου.

Στόχος του συγκεκριμένου προγράμματος είναι να αλλάξει την αλληλεπίδραση στην δυάδα γονιός- παιδί προκειμένου να βελτιωθεί η επικοινωνιακή ικανότητα του παιδιού.  Η εκπαίδευση των γονιών στην μέθοδο PACT γίνεται από ειδικευμένους λογοθεραπευτές και ενθαρρύνει τους γονείς να εφαρμόσουν τον τρόπο αλληλεπίδρασης που τους προτείνεται, στο παιχνίδι και σε άλλες δραστηριότητες με το παιδί τους στο σπίτι.

Σχετικά με την διάρκεια των αποτελεσμάτων της μεθόδου PACT, ομάδα ερευνητών του Kings College, Λονδίνο, μελέτησε την ύπαρξη ή μη μακροχρόνιας επίδρασης στα αυτιστικά συμπτώματα  καθώς και την ύπαρξη ή μη συνεχούς επίδρασης στην αλληλεπίδραση γονιού-παιδιού.

121 από τους 152 συμμετέχοντες πήραν μέρος, μετά την παρέμβαση,  σε συνεχή αξιολόγηση με διάρκεια 82 μηνών. Σύμφωνα με τo εργαλείο Autism Diagnostic Observation Schedule, υπήρξε βελτίωση  0.64 ακριβώς μετά την παρέμβαση και 0.70 στην συνέχεια, αποτέλεσμα που δείχνει μια γενικότερη μείωση στην σοβαρότητα των αυτιστικών συμπτωμάτων όχι μόνο κατά τη διάρκεια της παρέμβασης αλλά και κατά την περίοδο που την ακολούθησε.

Υπήρξαν επίσης ποιοτικές διαφορές στις μετρήσεις που έγιναν σχετικά με τις πρωτοβουλίες των παιδιών προκειμένου να αλληλεπιδράσουν, δεν υπήρξαν όμως διαφορές στο επίπεδο του λόγου κατά την περίοδο που ακολούθησε της παρέμβασης. Οι ερευνητές κατέληξαν στο ότι πρώτη φορά εμφανίζεται μακράς διάρκειας μείωση των αυτιστικών χαρακτηριστικών σε πρώιμη παρέμβαση που αφορά στο αυτιστικό φάσμα.

Τα αποτελέσματα αυτά είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά τόσο για τις οικογένειες που επηρεάζονται από αυτισμό, όσο και για τους κλινικούς θεραπευτές  και ερευνητές. Οι πολύ θετικές αλλαγές που φαίνεται ότι φέρνει η μέθοδος PACT στα αυτιστικά συμπτώματα και στην ποιότητα επικοινωνίας μεταξύ της οικογένειας και του αυτιστικού παιδιού, δίνει ελπίδες για την κατανόηση της αιτιολογίας του αυτισμού και την πλαστικότητα του εγκεφάλου και υπογραμμίζει για ακόμη μια φορά την σημασία της πρώιμης κοινωνικής παρέμβασης.

Πηγές:

http://research.bmh.manchester.ac.uk/pact/about/

http://www.medscape.com/viewarticle/876485

Έγκαιρη διάγνωση. “Πότε θα πρέπει να μιλήσω σε ειδικό; και από πού να ξεκινήσω;”

Μια από τις πιο συνηθισμένες ερωτήσεις που δέχομαι στα χρόνια της εμπειρίας μου είναι: “Μπορεί ο Αυτισμός να εντοπιστεί από την γέννηση ή με προγεννητικό έλεγχο;”

 Ο Αυτισμός, εάν υποθέσουμε ότι υπάρχει ως πιθανότητα από την γέννηση, ή ακόμη και από τη σύλληψη του παιδιού, δεν μπορεί να φανεί ως σύνολο ειδικών συμπεριφορών, προτού το παιδί φτάσει στην ηλικία όπου εκφράζονται φυσιολογικά οι γνωστικές του ικανότητες. Αυτή η ηλικία ποικίλει από 18 μηνών ως 3 ετών -ανάλογα με τους θεωρητικούς- και είναι η ηλικία όπου κατασκευάζεται μια «θεωρία του νου» του εαυτού του και του άλλου. Είναι δηλαδή η ηλικία όπου αναπτύσσεται η ικανότητα να αναπαρασταθούν οι ψυχικές καταστάσεις του άλλου και να αποδοθούν στον άλλο προθέσεις και επιθυμίες.Η διάγνωση του Αυτισμού γίνεται συνήθως στα 2.5-3 χρόνια, καθώς τότε οι γονείς αρχίζουν να αντιλαμβάνονται ότι υπάρχουν προβλήματα στην φυσιολογική γνωστική και ψυχολογική ανάπτυξη του παιδιού.

Είναι αδιαμφισβήτητο ότι τα πρώτα χρόνια ενός μωρού στην οικογένεια, συνοδεύονται από ευτυχισμένες στιγμές, πολλή χαρά και προσμονή για την εξέλιξή του. Οι γονείς παρατηρούν συμπεριφορές και χαρακτηριστικά της εξέλιξης, όπως ο λόγος, και τις περισσότερες φορές  τα αποδίδουν ελλείψεις στην ιδιαίτερη προσωπικότητα του βρέφους ή του νηπίου, σε χαρακτηριστικά προγόνων (δικά τους, παππούς, γιαγιά) και συγγενών: “και ο μπαμπάς του αργά μίλησε, δεν πειράζει”.

Στην σύγχρονη όμως εποχή, με τον αυτισμό να έχει αναγνωριστεί ως κατηγορία και να κάνει πλέον έντονη την παρουσία του ως αναπτυξιακή διαταραχή, η πρόληψη είναι σημαντική και αναγκαία. Η λέξη κλειδί εδώ είναι η παρατήρηση. Ας παρατηρήσουμε το βρέφος μας, χωρίς άγχος και πανικό και ας είμαστε έτοιμοι να απευθυνθούμε σε ειδικούς, ξεκινώντας από τον παιδίατρο. Continue reading